Co to jest termin wykupu obligacji?

  • 27 Sie 2020
  • 7 min. czytania
  • Komentarze(0)
Termin wykupu obligacji to dzień, w którym obligacja się kończy i emitent (w przypadku obligacji skarbowych jest to Skarb Państwa) daje prawo do wypłaty wpłaconych środków finansowych wraz z należnymi odsetkami. Innymi słowy, jest to termin zwrotu twoich pieniędzy przez emitenta, wraz z naliczonymi odsetkami, według z góry ustalonej stopy oprocentowania.
Co to jest termin wykupu obligacji?

Do najbezpieczniejszych inwestycji można zaliczyć lokaty bankowe i niektóre papiery dłużne, czyli obligacje. Te ostatnie emitowane są przez różne podmioty i instytucje, a najmniejszym poziomem ryzyka inwestycyjnego charakteryzują się obligacje skarbowe emitowane przez Skarb Państwa. Z tematyką obligacji ściśle związany jest tak zwany termin ich wykupu. Czym on jest i jak jest ustalany w praktyce?

Termin wykupu obligacji – definicja

Obligacje to inaczej dłużne papiery wartościowe, które służą inwestycjom, a z drugiej strony emitenci mogą dzięki nim pozyskiwać środki finansowe z przeznaczeniem na przykład na inwestycje. Emitentem obligacji może być Skarb Państwa – nazywane są wówczas obligacjami skarbowymi i charakteryzują się niskim poziomem ryzyka. Istnieją również obligacje korporacyjne, emitowane przez przedsiębiorców, czy obligacje komunalne, emitowane przez samorządy terytorialne.

Cechą charakterystyczną dla obligacji różnego rodzaju jest ich termin wykupu. Dla ciebie jako inwestora to moment, w którym zrealizujesz zysk ze swojej inwestycji.

Jak wyznaczany jest termin wykupu obligacji?

Przy emisji obligacji emitent wskazuje, na jaki termin chce pożyczyć pieniądze od obligatariuszy. Określa zatem termin wykupu obligacji. Jeśli dzień wykupu lub wypłaty odsetek okazuje się dniem ustawowo wolnym od pracy lub przypada w sobotę, musisz liczyć się z tym, że udostępnienie środków z wykupu nastąpi dopiero w pierwszym dniu roboczym, który przypadnie po tym dniu.

W przypadku obligacji na rynku Catalyst istnieją określone standardy dotyczące terminu ustalania prawa do wykupu obligacji. Data tego wykupu powinna przypadać na ostatni dzień ostatniego okresu odsetkowego. Data ustalenia prawa do wykupu według standardów rynku Catalyst przypada na szósty dzień roboczy przed dniem wykupu. Ze względu na rozliczenia transakcji z obligacjami w roli głównej w terminie dwóch dni roboczych od dnia zawarcia transakcji ostatnim dniem obrotu danej serii obligacji jest dzień wyznaczony przez giełdę Catalyst w porozumieniu z emitentem. Nie powinien być to termin późniejszy niż ósmy dzień roboczy przed datą wykupu.

Podział obligacji ze względu na termin wykupu

Termin wykupu jest jednym z kryteriów podziału obligacji na rynku. Według niego można podzielić obligacje w następujący sposób:

  • obligacje krótkoterminowe,
  • obligacje średnioterminowe,
  • obligacje długoterminowe,
  • obligacje wieczyste.

Obligacje krótkoterminowe

Wskazane powyżej obligacje krótkoterminowe charakteryzują się terminem wykupu do 1 roku. Pozwalają na krótkoterminowe inwestowanie w wartościowe papiery dłużne na rynku finansowym, na przykład przez kilka miesięcy. Najczęściej emitentem krótkoterminowych obligacji są rządy i banki centralne. Z uwagi na dosyć wysokie koszty emisji bardzo rzadko na ich wykorzystanie decydują się podmioty komercyjne. Możesz spotkać się z innym nazewnictwem obligacji krótkoterminowych – nazywane są one bonami skarbowymi lub bonami pieniężnymi. W Polsce przykładem takich obligacji są 7-dniowe bony pieniężne emitowane przez Narodowy Bank Polski.

Obligacje średnioterminowe

Średni termin wykupu obligacji oznacza, że masz do czynienia z papierami dłużnymi emitowanymi z terminem wykupu powyżej roku, ale nie dłuższym niż 5 lat. Najczęściej w ich grupie wyróżnia się obligacje skarbowe i korporacyjne, ale nie bankowe. Termin emisji dłużnych papierów wartościowych średnioterminowych zależy od wielkości emitenta oraz od jego ogólnej kondycji finansowej. Małe i średnie przedsiębiorstwa pozyskujące kapitał poprzez obligacje korporacyjne emitują je najczęściej z okresem 2–3-letniego wykupu, a więksi przedsiębiorcy i Skarb Państwa realizują duże emisje, termin wykupu papierów wartościowych wynosi zaś w ich przypadku 4–5 lat.

Warto sprawdzić: Obligacje korporacyjne a epidemia koronawirusa

Obligacje długoterminowe

Jeśli obligacje emitowane są z terminem wykupu dłuższym niż 5 lat, najczęściej 10, 15, 30 czy nawet 50 lat, to masz do czynienia z obligacjami długoterminowymi. Na ogół emitentem obligacji długoterminowych są Skarb Państwa oraz jednostki samorządu terytorialnego. W grupie emitentów długoterminowych dłużnych papierów wartościowych znajdują się również instytucje finansowe, w tym banki, emitujące obligacje z terminem 5–10 lat. Pośród przedsiębiorstw niefinansowych na takie emisje pozwalają sobie tylko największe przedsiębiorstwa.

Obligacje wieczyste

Bez ustalonego terminu wykupu emitowane są obligacje wieczyste, rzadko się je jednak spotyka w przypadku podmiotów komercyjnych. Ich emitentami są rządy krajów wysoko rozwiniętych, czasem banki komercyjne. Pomimo faktu, że nie ma ustalonego terminu wykupu wszystkich obligacji, można być jednak do tego zmuszonym przez okoliczności. Jeśli na przykład emitent zostanie postawiony w stan likwidacji lub w stan upadłości, albo nastąpi opóźnienie w spłacie odsetek, może dojść do konieczności wykupu obligacji.

Obligacje wieczyste mogą mieć oznaczony czas wykupu – nastąpi on w przypadku zajścia określonych zdarzeń lub w razie spełnienia specyficznych warunków. Cechą charakterystyczną obligacji wieczystych jest ich wyższe oprocentowanie w porównaniu z obligacjami długoterminowymi czy średnioterminowymi.

Istnieją też obligacje, które nie mają ściśle określonego, jednego terminu wykupu. Zalicza się do nich obligacje amortyzowane oraz obligacje z prawem wcześniejszego wykupu. Obligacje amortyzowane polegają na tym, że emitent dokonuje ich częściowego wykupu w wyznaczonych z góry okresach, a amortyzacja jest postrzegana jako częściowa spłata długu wynikającego z obligacji.

Z drugiej strony występować mogą obligacje z prawem wcześniejszego wykupu, które przysługuje zarówno inwestorowi, jak i emitentowi. Prawo wcześniejszego wykupu na żądanie emitenta realizowane może być z uwzględnieniem wypłacenia inwestorowi dodatkowej premii. Natomiast jeśli to obligatariusz, czyli inwestor, korzysta z prawa wcześniejszego wykupu, to dzieje się tak najczęściej wtedy, gdy np. emitent przekracza poziom zadłużenia akceptowalny przez inwestora lub gdy wartość zabezpieczenia obligacji spada poniżej poziomu zadłużenia.

Obligacje po terminie wykupu – co robić?

Błędem jest postrzeganie obligacji w taki sam sposób jak lokat, czyli uznawanie ich za instrument pozwalający absolutnie bezpiecznie lokować posiadane środki finansowe. Nie do końca tak jest. Musisz wiedzieć, że istnieje ryzyko, że emitent pomimo podejmowanego zobowiązania przy emisji obligacji nie dokona wykupu papierów wartościowych w określonym terminie, czyli nie zwróci ci o czasie pożyczonego kapitału łącznie z odsetkami. Innymi słowy, termin do wykupu obligacji upłynie, a ty nadal nie otrzymasz od emitenta pożyczonych środków.

Co masz zrobić z obligacjami po terminie wykupu?

Z taką sytuacją inwestorzy na szczęście nie spotykają się zbyt często. Spółka czy inny emitent obligacji, który nie dokonuje terminowego wykupu dłużnych papierów wartościowych, mają obowiązek nie tylko ich niezwłocznego wykupu wraz z odsetkami, ale też zapłaty odsetek za każdy dzień opóźnienia. Nie ma przy tym znaczenia, z jakiego powodu powstało opóźnienie ani jak długo ono trwa. Odsetki karne są należne nawet wówczas, gdy brak wykupu obligacji nie powstał z przyczyn zawinionych przez emitenta. Zgodnie z Kodeksem cywilnym w razie wykupu obligacji po terminie będą ci należne jako wierzycielowi odsetki ustawowe, chyba że strony umówiły się inaczej.

Z chwilą upływu ustalonego terminu wykupu obligacji po stronie wierzyciela powstaje roszczenie o wykupienie przez dłużnika obligacji. Zobowiązanie dłużnika staje się tym samym wymagalne i możesz go dochodzić przed sądem. Zanim jednak skierujesz sprawę przed oblicze wymiaru sprawiedliwości, najlepiej wezwij pisemnie emitenta do wykupu obligacji i zapłaty ceny wykupu. W wezwaniu powinieneś wskazać oznaczenie obligacji oraz termin wykonania zobowiązania wraz z numerem rachunku, na który dłużnik powinien dokonać zapłaty. Do wezwania koniecznie musisz dołączyć kopię świadectwa depozytowego, które potwierdza legitymację do realizacji uprawnień wynikających z papierów wartościowych wskazanych w jego treści. To twój dowód na to, że jesteś właścicielem obligacji i masz prawo do roszczenia o ich wykup.

Najczęściej emitenci po otrzymaniu od obligatariusza wezwania do zapłaty szybko uiszczają wymaganą kwotę, by nie być wzywanym do sądu, co zwiększałoby ponoszone przez nich z tego tytułu koszty.

Czytaj więcej:
1. Obligacje skarbowe - czy warto je teraz kupić, zamiast oszczędzać na kiepskiej lokacie?
2. Obligacje – czym są i na czym polegają? Od 1 marca obligacje skarbowe dla beneficjentów 500+
3. Gdzie inwestować w czasach kryzysu gospodarczego 2020?

Dodano:
17 Gru 2019

Zaktualizowano:
27 Sie 2020

0 Komentarze

Wpisz komentarz (od 5 do 5000 znaków)

Dziękujemy!

Twój komentarz został dodany. Po akceptacji, zostanie wyświetlony na stronie.

Podobne artykuły