Cena emisyjna obligacji – co to jest i jak wpływa na Twoją inwestycję?

Inwestując swoje oszczędności, prędzej czy później zastanowisz się, czy lepszym wyborem będą obligacje, czy bezpieczne, ale zwykle niżej oprocentowane lokaty bankowe. Niezależnie od tego, którą formę oszczędzania wybierzesz, zrozumienie pojęcia ceny emisyjnej jest kluczowe, bo wpływa na to, ile realnie możesz zarobić na danej inwestycji.

Co to jest cena emisyjna obligacji?

Co to jest cena emisyjna obligacji? Najprościej: cena emisyjna obligacji to cena, po której emitent sprzedaje obligacje inwestorom w momencie emisji, czyli na rynku pierwotnym. To kwota, którą płacisz, gdy zapisujesz się na nową emisję – zanim obligacje trafią do obrotu giełdowego lub na wtórny rynek pozagiełdowy.

Możesz spotkać definicję ogólną: „Czym jest cena emisyjna?” – to po prostu cena, po której emitowane (wprowadzane do obrotu) są papiery wartościowe, w tym obligacje i akcje. W przypadku obligacji mówimy więc o cenie emisyjnej obligacji, a w przypadku akcji – o cenie emisyjnej akcji.

W praktyce oznacza to, że:

• emitent (np. Skarb Państwa, samorząd, spółka) ustala, za ile sprzeda każdą obligację,

• inwestor, który bierze udział w emisji, kupuje obligacje właśnie po tej cenie,

• dalsze zmiany wartości obligacji będą już zależały od rynku – to będzie cena rynkowa obligacji.

Co to jest emisja obligacji i czym są obligacje o cenie emisyjnej?

Co to jest emisja obligacji? Emisja obligacji to proces, w którym podmiot potrzebujący kapitału (np. państwo, samorząd, firma) wprowadza na rynek nowe papiery wartościowe – obligacje – i oferuje je inwestorom w zamian za pożyczony kapitał. Emitent zobowiązuje się do:

• wypłaty odsetek (jeśli obligacje są oprocentowane),

• zwrotu kapitału w terminie wykupu.

Czym są obligacje o cenie emisyjnej?

To po prostu obligacje oferowane inwestorom w momencie emisji, po określonej cenie – właśnie cenie emisyjnej. W dokumentach emisyjnych znajdziesz informację, że:

• cena emisyjna wynosi np. 100 zł, 99,90 zł albo 101 zł za jedną obligację,

• podana jest także wartość nominalna (np. 100 zł) oraz warunki oprocentowania.

Przy obligacjach skarbowych dla klientów detalicznych cena emisyjna jest zazwyczaj równa wartości nominalnej – najczęściej 100 zł za 1 obligację. W przypadku obligacji korporacyjnych czy komunalnych częściej widzisz emisje prowadzone „na procent wartości nominalnej”, np. 98%, 100% czy 102% wartości nominalnej.

Jak działają obligacje?

Zobacz więcej

Cena emisyjna a wartość nominalna obligacji – czym się różnią?

Dwa pojęcia, które łatwo pomylić:

• wartość nominalna obligacji – kwota wpisana „na obligacji”, czyli wartość, którą emitent zobowiązuje się zwrócić w dniu wykupu (np. 1000 zł albo 100 zł),

• cena emisyjna obligacji – cena, jaką płacisz za obligację przy emisji (na rynku pierwotnym).

W praktyce cena emisyjna a wartość nominalna obligacji mogą mieć różne relacje:

• cena emisyjna = wartość nominalna – emisja „po wartości nominalnej”,

• cena emisyjna wartość nominalna – emisja „z dyskontem”,

• cena emisyjna > wartość nominalna – emisja „z premią”.

Możesz więc trafić na sformułowania: „cena emisyjna a nominalną”, które odnoszą się właśnie do porównania ceny emisyjnej i wartości nominalnej.

Wartość nominalna obligacji – prosty „wzór”

Nie ma tu skomplikowanej matematyki. Najprostszy „wzór na wartość nominalną obligacji” w kontekście Twoich odsetek wygląda tak:

Odsetki w danym okresie = wartość nominalna obligacji × oprocentowanie × czas (w latach)

Przykład:

• wartość nominalna: 1000 zł,

• oprocentowanie: 6% w skali roku,

• okres odsetkowy: 1 rok.

Odsetki = 1000 zł × 6% × 1 = 60 zł.

To właśnie od wartości nominalnej liczone są odsetki, natomiast to, ile zapłacisz za obligację, zależy od ceny emisyjnej.

Jak ustala się cenę emisyjną obligacji?

Cena emisyjna nie jest „strzałem z sufitu”. Emitent zwykle korzysta z analiz i wycen przygotowanych przez doradców finansowych, domy maklerskie czy banki inwestycyjne. Pod uwagę bierze się m.in.:

• popyt na obligacje – im większe zainteresowanie inwestorów, tym łatwiej utrzymać wyższą cenę emisyjną,

• oprocentowanie obligacji – wyższy kupon często pozwala ustalić cenę bliżej lub powyżej wartości nominalnej,

• sytuację finansową emitenta – im stabilniejszy i bardziej wiarygodny podmiot, tym mniejsze ryzyko i potencjalnie wyższa cena emisyjna,

• ogólną sytuację rynkową – poziom stóp procentowych, inflacji, sentyment na rynku długu,

• cel emisji i oczekiwaną kwotę finansowania – emitent musi zbilansować to, ile chce pozyskać, z tym, na co zgodzą się inwestorzy.

W praktyce stosuje się dwie główne metody:

• stała cena emisyjna – emitent z góry ogłasza cenę, a inwestorzy decydują, czy chcą kupować po tej stawce,

• cena ustalana w procesie budowania księgi popytu – inwestorzy zgłaszają zainteresowanie i proponowane ceny, a ostateczna cena emisyjna jest wynikiem tego procesu.

Cena emisyjna akcji – czym różni się od ceny emisyjnej obligacji?

Warto w tym miejscu zrobić małe porównanie: cena emisyjna akcji pełni podobną funkcję jak cena emisyjna obligacji – to cena sprzedaży nowych akcji inwestorom. Różnice są jednak istotne:

• akcje dają udział w kapitale spółki i potencjał do wzrostu wartości bez określonego z góry terminu „zwrotu kapitału”,

• obligacje są formą długu – spółka, samorząd czy państwo zobowiązuje się do wypłaty odsetek i zwrotu wartości nominalnej w konkretnym terminie.

Dlatego przy ustalaniu ceny emisyjnej akcji większy nacisk kładzie się na wycenę biznesu, perspektywy wzrostu i oczekiwaną stopę zwrotu akcjonariuszy, a przy cenie emisyjnej obligacji – na ryzyko kredytowe, warunki kuponu i porównanie z innymi instrumentami dłużnymi.

Na czym polega inwestowanie? Przewodnik

Zobacz więcej

Cena emisyjna a cena rynkowa obligacji – co widzisz w notowaniach?

Gdy emisja dobiegnie końca, obligacje mogą trafić na rynek wtórny. Od tego momentu mówimy już o cenie rynkowej obligacji – to aktualna cena, po której inwestorzy są gotowi kupować i sprzedawać papiery.

Cena rynkowa obligacji to wynik gry popytu i podaży oraz zmian warunków rynkowych:

• gdy rosną stopy procentowe, ceny już wyemitowanych obligacji o stałym kuponie zazwyczaj spadają,

• gdy stopy spadają lub obligacje są atrakcyjne na tle innych inwestycji – ceny rynkowe mogą rosnąć,

• kluczowe znaczenie ma też ryzyko emitenta – pogorszenie sytuacji finansowej może mocno obniżyć ceny rynkowe.

Podsumowując: cena emisyjna to punkt startowy, a cena rynkowa pokazuje, jak rynek ocenia obligację później.

Cena emisyjna obligacji skarbowych a innych rodzajów obligacji

Obligacje skarbowe dla klientów indywidualnych są zwykle prostsze w konstrukcji:

• cena emisyjna najczęściej równa jest wartości nominalnej (np. 100 zł za obligację),

• warunki oprocentowania są jasno opisane w liście emisyjnym,

• inwestor detaliczny z góry zna opłaty za ewentualny przedterminowy wykup.

Inaczej bywa przy:

• obligacjach korporacyjnych – częściej stosuje się emisje z dyskontem lub premią, a cena emisyjna może zależeć od wielkości pakietu, reputacji emitenta czy wyników budowy księgi popytu,

• obligacjach komunalnych – tu również kluczową rolę odgrywa wiarygodność jednostki samorządu terytorialnego oraz zapotrzebowanie inwestorów instytucjonalnych.

W każdym przypadku cena emisyjna a nominalną wartość obligacji mogą się różnić, a szczegóły zawsze znajdziesz w dokumentach emisyjnych.

Przedterminowy wykup obligacji – ile trwa, ile kosztuje i co z ceną?

Wiele osób, które inwestują w obligacje (szczególnie obligacje skarbowe), prędzej czy później zadaje sobie pytania:

• przedterminowy wykup obligacji – ile trwa?

• jaka jest opłata za przedterminowy wykup obligacji?

• czy przedterminowy wykup obligacji zmienia cenę, jaką otrzymam?

Przedterminowy wykup obligacji skarbowych – czas realizacji

W przypadku detalicznych obligacji skarbowych możliwość wcześniejszego zakończenia inwestycji jest standardem. Procedura wygląda zwykle tak:

• możesz zgłosić dyspozycję przedterminowego wykupu (sprzedaży obligacji emitentowi) po upływie krótkiego minimalnego okresu od zakupu,

• środki trafiają na konto inwestora po kilku dniach roboczych od złożenia dyspozycji – w oficjalnych warunkach emisji detalicznych obligacji skarbowych często pojawia się termin ok. 5 dni roboczych na realizację wykupu.

W praktyce więc, jeśli zlecisz przedterminowy wykup np. w poniedziałek, pieniądze najczęściej zobaczysz na rachunku w kolejnym tygodniu.

Sprawdź koniecznie: Kalkulator obligacji skarbowych >>

Opłata za przedterminowy wykup obligacji

Opłata za przedterminowy wykup obligacji skarbowych zależy od rodzaju i terminu zapadalności obligacji. Dla emisji detalicznych:

• dla najkrótszych obligacji (np. 3-miesięcznych) opłata często nie jest naliczana, ale inwestor może stracić naliczone odsetki,

• dla obligacji 1- i 2-letnich opłata to zwykle ułamek wartości nominalnej (kilkadziesiąt groszy od jednej sztuki),

• dla obligacji 3-, 4-, 6- czy 10-letnich opłaty są wyższe i wynoszą już do kilku złotych za każdą obligację, przy czym konkretne stawki zależą od serii i daty emisji. 

Szczegółowe kwoty zawsze znajdziesz w liście emisyjnym danej serii obligacji oraz w aktualnej ofercie Ministerstwa Finansów.

W przypadku obligacji korporacyjnych czy komunalnych przedterminowy wykup (tzw. call lub put) jest regulowany indywidualnie w warunkach emisji. Może:

• nie występować wcale,

• być możliwy tylko na żądanie emitenta (np. wcześniejszy wykup przy określonym poziomie stóp procentowych),

• wiązać się z określonym wzorem na cenę wykupu (np. wartość nominalna plus narosłe odsetki).

Dlatego przy pytaniu „przedterminowy wykup obligacji ile trwa” i ile kosztuje, odpowiedź zawsze brzmi tak samo: sprawdź warunki konkretnej emisji.

Podsumowanie – co zapamiętać o cenie emisyjnej obligacji?

Na koniec zbierzmy najważniejsze informacje w jednym miejscu:

• Cena emisyjna obligacji to cena, po której kupujesz obligacje w momencie ich emisji – na rynku pierwotnym.

• Czym jest cena emisyjna? – ogólnie jest to cena sprzedaży nowo emitowanych papierów wartościowych (obligacji, akcji) inwestorom.

• Cena emisyjna a wartość nominalna obligacji – nominalna to kwota, którą emitent zwraca w dniu wykupu, a emisyjna to cena, którą płacisz przy zakupie. Mogą być równe, wyższe lub niższe.

• Cena rynkowa obligacji to aktualna cena na rynku wtórnym, która zmienia się pod wpływem stóp procentowych, inflacji i oceny ryzyka emitenta.

• Obligacje skarbowe dla klientów indywidualnych są zwykle emitowane po cenie równej wartości nominalnej, z jasno określonymi warunkami przedterminowego wykupu.

• Przedterminowy wykup obligacji jest możliwy, ale wiąże się z opłatą oraz określonym czasem realizacji – dlatego przed inwestycją warto sprawdzić szczegóły w materiałach emisyjnych.