Projekt Lewicy z 20 marca 2026 r. może zasadniczo zmienić sposób naliczania podatku od mieszkań i domów. Dla właścicieli trzeciego i kolejnych lokali stawka może oznaczać już nie dziesiątki, lecz tysiące złotych rocznie.
Zmiany miałyby wejść w życie od 1 stycznia 2027 r., choć Polska nadal nie ma pełnego katastru nieruchomości. Kluczowy jest jeden szczegół: podatek nie byłby już liczony wyłącznie od powierzchni, ale od wartości mieszkania lub domu. Projekt najmocniej dotknąłby właścicieli kilku mieszkań inwestycyjnych w dużych miastach.
Najważniejsze informacje
- Od 2027 r. wartość nieruchomości ma być liczona jako powierzchnia użytkowa razy wskaźnik kosztu odtworzenia 1 m² ustalany przez wojewodę.
- Od podatków za 2028 r. możliwe ma być użycie danych z Portalu DOM, według średniej ceny transakcyjnej na 30 września poprzedniego roku.
- Dla pierwszego i drugiego lokalu lub domu stawka ma wynosić 0,02 proc. wartości.
- Od trzeciej i kolejnej nieruchomości mieszkalnej tego samego podatnika stawka ma wynieść 0,5 proc. w 2027 r. i rosnąć co roku o 0,1 pkt proc. do 1,5 proc.
- Nieruchomości mają być liczone łącznie w całej Polsce, także przy współwłasności.
Podatek od wartości zamiast od metrów
Projekt zakłada odejście od obecnego modelu, w którym podatek od nieruchomości mieszkalnych jest powiązany z powierzchnią. Nowa konstrukcja miałaby oprzeć daninę na wartości mieszkania lub domu, co może oznaczać dużą zmianę zwłaszcza w droższych lokalizacjach.
W 2027 r. podstawą wyliczenia nie byłby jeszcze pełny kataster, lecz mechanizm zastępczy: powierzchnia użytkowa pomnożona przez wskaźnik kosztu odtworzenia 1 m². Od kolejnego roku projekt dopuszcza użycie danych z Portalu DOM, jeśli będą dostępne dla rozliczeń podatkowych.
Trzecie mieszkanie pod szczególną presją
Największa różnica dotyczy osób, które mają więcej niż dwa lokale lub domy mieszkalne. Pierwsza i druga nieruchomość byłyby objęte niską stawką 0,02 proc. wartości, ale od trzeciej stawka startowałaby od 0,5 proc..
To ta zmiana może uderzyć w konkretną grupę podatników. Nie chodzi bowiem tylko o mieszkania w jednym mieście — projekt zakłada liczenie wszystkich nieruchomości podatnika w całej Polsce.
Kto ma zapłacić mniej?
Niższa stawka ma dotyczyć nie tylko pierwszego i drugiego lokalu osoby fizycznej. Projekt obejmuje nią również m.in. zasoby państwowych osób prawnych, spółdzielni, TBS, SIM i społecznych agencji najmu.
Preferencja ma objąć także mieszkania treningowe lub wspomagane, budynki z budowlami ochronnymi oraz część nieruchomości energooszczędnych: domy z EP do 70 i lokale w budynkach wielorodzinnych z EP do 65. Gminy mogłyby dodatkowo korygować podstawę opodatkowania współczynnikiem od 0,2 do 2.
Ile może wynieść podatek w praktyce?
Przykład pokazuje skalę różnicy. Mieszkanie o powierzchni 56 m² w 2027 r. przy niższej stawce oznaczałoby około 78 zł podatku w województwie mazowieckim poza Warszawą albo 123 zł w Warszawie.
Jeśli jednak ten sam lokal byłby trzecią lub kolejną nieruchomością mieszkalną podatnika, kwoty rosną odpowiednio do 1911 zł i 3075 zł. Dla części osób może to być niewielka korekta, ale dla innych realny skok kosztów posiadania nieruchomości.
Jeden wyjątek może wywołać spory
Projekt nie zmienia zasad dla lokali zajętych na działalność gospodarczą — tam opodatkowanie ma pozostać metrowe. To może budzić emocje szczególnie przy najmie, gdzie granica między funkcją mieszkalną a działalnością bywa przedmiotem sporów.
W efekcie pojawia się ryzyko nierównego traktowania podatników, choć szczegóły zależałyby od ostatecznego kształtu przepisów. Warto policzyć skutki, zanim pojawią się decyzje, bo przy trzecim mieszkaniu różnica może być liczona już w tysiącach złotych.
0 Komentarze