Najważniejsze informacje:
- do spadku wchodzi prawo do środków zgromadzonych na rachunku, a nie samo aktywne konto bankowe;
- pełnomocnictwo do rachunku co do zasady wygasa wraz ze śmiercią właściciela;
- spadkobiercy muszą przedstawić bankowi dokument potwierdzający prawo do spadku;
- koszty pogrzebu i dyspozycja wkładem mogą zostać wypłacone bez wcześniejszego zakończenia postępowania spadkowego.
Czy pieniądze na koncie bankowym podlegają dziedziczeniu?
Tak. Prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na spadkobierców. W przypadku rachunku bankowego do spadku wchodzi wierzytelność wobec banku, czyli prawo do otrzymania kwoty odpowiadającej środkom należącym do zmarłego.
Nie oznacza to jednak, że spadkobierca przejmuje konto i może dalej korzystać z jego numeru, karty czy bankowości elektronicznej. Umowa indywidualnego rachunku osoby fizycznej, który nie był związany z działalnością gospodarczą, co do zasady rozwiązuje się z dniem śmierci właściciela.
Do masy spadkowej nie wchodzą natomiast kwoty wypłacone:
- na pokrycie kosztów pogrzebu w granicach określonych przez prawo;
- osobie wskazanej w ważnej dyspozycji wkładem na wypadek śmierci.
Co dzieje się z kontem po śmierci właściciela?
Bank powinien otrzymać wiarygodną informację o śmierci klienta, najczęściej wraz z odpisem aktu zgonu. Po jej potwierdzeniu ogranicza możliwość wykonywania operacji na rachunku i blokuje instrumenty umożliwiające dostęp do pieniędzy, takie jak karta płatnicza.
Z chwilą śmierci wygasa również zwykłe pełnomocnictwo do rachunku, chyba że zostało inaczej zastrzeżone z przyczyn uzasadnionych treścią stosunku prawnego. W praktyce bankowe pełnomocnictwa najczęściej nie pozwalają na dysponowanie kontem po śmierci jego właściciela. Nie należy więc wypłacać pieniędzy jego kartą, posługiwać się kodem PIN ani logować się do bankowości elektronicznej, nawet gdy zmarły wcześniej przekazał te dane bliskiej osobie.
Jak odzyskać pieniądze z banku po zmarłej osobie?
Spadkobierca powinien najpierw uzyskać formalne potwierdzenie prawa do spadku. Może nim być:
- prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku;
- zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia sporządzony przez notariusza;
- europejskie poświadczenie spadkowe – gdy sprawa ma charakter transgraniczny.
Następnie należy złożyć w banku wniosek o wypłatę środków. Bank może wymagać dokumentu tożsamości, aktu zgonu oraz dokumentu potwierdzającego prawa spadkobiercy. Szczegółowa procedura i formularze zależą od danej instytucji.
Sam testament zazwyczaj nie wystarczy do wypłaty pieniędzy. Wskazuje on wolę spadkodawcy, ale bank potrzebuje dokumentu urzędowo potwierdzającego, kto i w jakiej części nabył spadek.
Co w sytuacji, gdy spadkobierców jest kilku?
Postanowienie sądu albo akt poświadczenia dziedziczenia określa, kto jest spadkobiercą i jaki udział przysługuje mu w całym spadku. Nie przesądza jednak automatycznie, komu ma przypaść konkretny składnik majątku, np. saldo określonego rachunku.
Do czasu przeprowadzenia działu spadku majątek należy wspólnie do wszystkich spadkobierców. Z tego powodu bank może wymagać zgodnej dyspozycji wszystkich uprawnionych albo dokumentu wskazującego sposób podziału pieniędzy. Dział spadku można przeprowadzić w drodze umowy między wszystkimi spadkobiercami lub w postępowaniu sądowym.
Przykład: na rachunku znajduje się 60 tys. zł, a spadek nabyło troje dzieci po jednej trzeciej. Każdemu z nich przysługuje udział w całej masie spadkowej, a nie automatycznie prawo do samodzielnego pobrania 20 tys. zł z konta. Sposób wypłaty należy ustalić zgodnie z procedurą banku albo w ramach działu spadku.
Czy można wypłacić pieniądze na pokrycie kosztów pogrzebu?
Tak. Bank ma obowiązek wypłacić z rachunku zmarłego kwotę odpowiadającą kosztom jego pogrzebu osobie, która przedstawi rachunki potwierdzające poniesione wydatki. Nie musi to być spadkobierca.
Zwrot nie może jednak przekraczać kosztów urządzenia pogrzebu zgodnie ze zwyczajami przyjętymi w danym środowisku. Bank ocenia więc zarówno dokumenty, jak i zasadność poniesionych wydatków. Wypłacona w ten sposób kwota nie wchodzi do spadku, przez co zmniejsza saldo pozostające do podziału między spadkobierców.
Jak działa dyspozycja wkładem na wypadek śmierci?
Posiadacz rachunku oszczędnościowego, rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego albo lokaty może pisemnie wskazać osobę, której bank wypłaci określoną kwotę po jego śmierci. Beneficjentem dyspozycji może być:
- małżonek;
- dziecko, wnuk lub dalszy zstępny;
- rodzic, dziadek lub dalszy wstępny;
- rodzeństwo.
Maksymalna łączna wysokość wypłat na podstawie wszystkich dyspozycji nie może przekroczyć dwudziestokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku, ogłoszonego za ostatni miesiąc przed śmiercią posiadacza rachunku.
Dyspozycję można w dowolnym czasie zmienić lub odwołać na piśmie. Gdy suma kilku dyspozycji przekracza ustawowy limit, pierwszeństwo ma dyspozycja wydana później. Pieniądze wypłacone beneficjentowi nie wchodzą do spadku, dlatego nie trzeba czekać na stwierdzenie nabycia spadku.
Dyspozycja wkładem nie działa jednak w odniesieniu do rachunku wspólnego.
Co dzieje się ze wspólnym kontem po śmierci jednego ze współposiadaczy?
Śmierć jednego ze współposiadaczy nie oznacza automatycznego rozwiązania wspólnego rachunku. Dalsze zasady jego prowadzenia zależą od umowy, regulaminu banku oraz charakteru środków zgromadzonych na koncie.
Bank może m.in. przekształcić rachunek w konto indywidualne żyjącego współposiadacza, czasowo ograniczyć możliwość dysponowania częścią salda albo oczekiwać dokumentów spadkowych. Nie należy jednak zakładać, że wszystkie pieniądze automatycznie stają się własnością drugiego współposiadacza. Część należąca do zmarłego może wejść do spadku, a jej ustalenie może wymagać uwzględnienia źródła środków oraz stosunków majątkowych między właścicielami rachunku.
Jak sprawdzić, w których bankach zmarły miał konta?
Spadkobierca nie musi wysyłać zapytania osobno do każdego banku. Po uzyskaniu prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia może złożyć w dowolnym banku lub SKOK-u wniosek o zbiorczą informację o rachunkach zmarłego.
Centralna informacja pozwala ustalić m.in.:
- w których bankach i SKOK-ach prowadzono rachunki zmarłego;
- numery rachunków;
- czy konta są nadal prowadzone;
- czy zmarły był współposiadaczem rachunku wspólnego.
Za przygotowanie informacji może zostać pobrana opłata, ale nie powinna ona przekraczać kosztu jej wygenerowania. Sama zbiorcza informacja nie uprawnia jeszcze do wypłaty pieniędzy – w tym celu trzeba zwrócić się do instytucji prowadzącej konkretny rachunek.
Czy od odziedziczonych pieniędzy na koncie trzeba zapłacić podatek?
Środki otrzymane w spadku podlegają przepisom o podatku od spadków i darowizn. Małżonek, dzieci, wnuki, rodzice, dziadkowie, rodzeństwo, pasierb, ojczym i macocha mogą skorzystać z pełnego zwolnienia podatkowego.
W większości przypadków warunkiem zwolnienia jest zgłoszenie nabycia spadku na formularzu SD-Z2 w ciągu sześciu miesięcy. Termin liczy się od dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu, zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia albo wydania europejskiego poświadczenia spadkowego.
Dziedziczenie środków na koncie bankowym – podsumowanie
Pieniądze zmarłego co do zasady nie przepadają, ale bank może je wypłacić dopiero osobom, które wykażą odpowiednie uprawnienie. Standardową podstawą jest prawomocne postanowienie sądu lub zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia.
Szybsza wypłata jest możliwa w przypadku udokumentowanych kosztów pogrzebu oraz ważnej dyspozycji wkładem na wypadek śmierci. Do czasu wyjaśnienia sytuacji nie należy natomiast korzystać z karty, kodu PIN ani bankowości elektronicznej zmarłego. Przy kilku spadkobiercach lub rachunku wspólnym procedura może wymagać dodatkowego porozumienia albo działu spadku.
FAQ – najczęstsze pytania
Czy bank sam poinformuje rodzinę o pieniądzach zmarłego?
Bank nie ma obowiązku poszukiwania wszystkich spadkobierców. Powiadamia natomiast osobę wskazaną w dyspozycji wkładem na wypadek śmierci, gdy dowie się o śmierci właściciela rachunku. Spadkobiercy powinni samodzielnie zgłosić się do banku albo skorzystać z Centralnej informacji o rachunkach.
Czy osoba upoważniona do konta może wypłacić pieniądze po śmierci właściciela?
Co do zasady nie. Zwykłe pełnomocnictwo wygasa wraz ze śmiercią właściciela rachunku. Dalsze korzystanie z karty lub danych logowania może naruszać prawa spadkobierców i prowadzić do obowiązku zwrotu pobranych środków.
Czy pieniądze objęte dyspozycją wkładem zmniejszają spadek?
Tak. Kwota prawidłowo wypłacona wskazanemu beneficjentowi nie wchodzi do masy spadkowej. Dopiero pozostałe na rachunku środki są rozliczane między spadkobierców.
Czy długi na rachunku również są dziedziczone?
Spadek obejmuje nie tylko aktywa, lecz także majątkowe zobowiązania zmarłego. Jeżeli rachunek był zadłużony, np. w wyniku wykorzystania limitu odnawialnego, zobowiązanie może wejść do spadku na zasadach dotyczących odpowiedzialności za długi spadkowe.
0 Komentarze