Co to jest faktoring i na czym polega? Rodzaje, koszty, bezpieczeństwo

Jeśli prowadzisz firmę i na koncie firmowym częściej widzisz „oczekujące przelewy” niż realną gotówkę, faktoring może być jednym z najszybszych sposobów na poprawę płynności. W praktyce pozwala zamienić wystawione faktury na środki dostępne wcześniej, bez czekania do terminu płatności.

• Faktoring to najczęściej sprzedaż/cesja należności z faktur do faktora w zamian za szybki dostęp do pieniędzy.

• To zwykle nie jest kredyt – finansowanie opiera się na fakturach i płatnościach od Twoich kontrahentów.

• Koszt zależy od rodzaju (pełny/niepełny, jawny/cichy, odwrotny) i ryzyka – płacisz za finansowanie + obsługę.

• Kluczowe ryzyko to zapisy w umowach z kontrahentami (np. zakaz cesji) i dobranie złego rodzaju faktoringu.

Co to jest faktoring i na czym polega?

Faktoring to usługa faktoringu, w której firma (faktorant) przekazuje faktorowi (firmie faktoringowej) wierzytelność z faktury, a w zamian dostaje pieniądze wcześniej niż termin płatności. Najczęściej wygląda to jak „zamiana faktur na gotówkę”, często połączona z obsługą rozliczeń i monitowaniem płatności.

Od strony prawnej w tle jest cesja (przelew) wierzytelności – co do zasady wierzyciel może przenieść wierzytelność na osobę trzecią bez zgody dłużnika, o ile nie ma ograniczeń wynikających z ustawy, umowy albo natury zobowiązania. 

Uczestnicy faktoringu (prosto):

• Ty – sprzedajesz towar/usługę i wystawiasz fakturę (faktorant),

• Twój klient – ma zapłacić fakturę (dłużnik),

• Faktor – wypłaca Ci środki wcześniej i później rozlicza płatność z dłużnikiem.

Na czym polega faktoring krok po kroku? Faktoring, jak działa w praktyce

W większości modeli proces jest dość powtarzalny:

1. Wystawiasz fakturę z odroczonym terminem płatności (np. 30 dni).

2. Przekazujesz fakturę faktorowi (np. w panelu online) i zgłaszasz ją do finansowania.

3. Faktor wypłaca zaliczkę (często określony procent wartości faktury).

4. W zależności od rodzaju umowy:

   • dłużnik jest informowany o cesji (faktoring jawny) albo nie jest (faktoring cichy),

   • faktor może przejąć obsługę i monitoring należności.

5. Dłużnik płaci na rachunek wskazany w umowie (czasem do faktora).

6. Następuje rozliczenie końcowe: dostajesz pozostałą część kwoty po potrąceniu opłat.

Rodzaje działalności gospodarczej w Polsce

Zobacz więcej

Faktoring przykład: kiedy „odblokowuje” firmie płynność

Wyobraź sobie małą firmę usługową (B2B), która wystawia fakturę na 20 000 zł z terminem 60 dni. W międzyczasie musi zapłacić ZUS, wypłaty i VAT – ale pieniądze „wiszą” u klienta.

• W faktoringu zaliczkowym faktor wypłaca np. 90% wartości faktury (18 000 zł) szybko po zgłoszeniu,

• Po spłacie faktury przez klienta dostajesz pozostałe 10% (2 000 zł) pomniejszone o prowizje i koszty finansowania.

Efekt: nie czekasz 60 dni, tylko finansujesz bieżące koszty z własnych należności – to bywa tańsze i prostsze niż ratowanie płynności „na ostatnią chwilę”.

Faktoring rodzaje: który jest dla Ciebie?

Poniżej najważniejsze faktoring rodzaje (z opisem „po co” i „na co uważać”):

Faktoring pełny i niepełny (z regresem / bez regresu)

• Faktoring pełny (bez regresu): faktor bierze na siebie ryzyko niewypłacalności dłużnika (w określonym zakresie i na warunkach umowy).

• Faktoring niepełny (z regresem): jeśli dłużnik nie zapłaci, faktor może żądać zwrotu wypłaconych środków – ryzyko finalnie jest po Twojej stronie.

Faktoring jawny i faktoring cichy

• Jawny (notyfikowany): dłużnik dostaje informację, że wierzytelność została przeniesiona i zwykle ma płacić na rachunek faktora.

• Faktoring cichy: dłużnik nie jest informowany; płaci „jak zwykle”, a Ty rozliczasz się z faktorem. To bywa wygodne w relacjach handlowych, ale często jest trudniejsze/ostrożniej oceniane ryzykowo.

Jak założyć działalność gospodarczą?

Zobacz więcej

Faktoring zaliczkowy

To najpopularniejsza forma, gdzie dostajesz zaliczkę (czyli część wartości faktury) od razu, a reszta jest dopłacana po spłacie przez kontrahenta.

Faktoring wymagalnościowy

Tu finansowanie może być mniejsze albo nawet nie występować w typowej formie zaliczki – kluczowa jest obsługa i rozliczenie należności w terminie wymagalności (zależnie od konstrukcji oferty).

Faktoring odwrotny i faktoring zakupowy

To rozwiązanie „od drugiej strony”: chodzi o finansowanie Twoich zobowiązań wobec dostawców. Faktor płaci Twojemu dostawcy szybciej (czasem dzięki temu negocjujesz rabat), a Ty spłacasz faktora później. Na rynku często spotkasz nazwę faktoring odwrotny i faktoring zakupowy na bardzo podobne mechanizmy.

Faktoring faktury po terminie – czy to działa?

Klasycznie faktoring dotyczy nieprzeterminowanych faktur. Jeśli interesuje Cię faktoring faktury po terminie, to część firm faktoringowych może mieć rozwiązania „na pograniczu” (np. finansowanie w specyficznych przypadkach), ale często wchodzi to już w obszar windykacji/zarządzania należnościami i warunki potrafią być ostrzejsze. W praktyce: im bardziej „po terminie”, tym trudniej i drożej.

Czy faktoring to kredyt?

To jedno z najczęstszych pytań: Czy faktoring to kredyt? W typowej konstrukcji – nie.

• W kredycie bank pożycza Ci pieniądze na podstawie Twojej zdolności kredytowej, zabezpieczeń i historii.

• W faktoringu podstawą są Twoje należności z faktur (czyli przychód, który ma wpłynąć), a często ocenia się też wiarygodność płatniczą Twoich kontrahentów. 

W praktyce oba narzędzia mogą „ratować” płynność, ale faktoring bywa bardziej elastyczny w firmach, które szybko rosną i mają duże obroty na fakturach.

Czy faktoring jest bezpieczny?

Czy faktoring jest bezpieczny? Może być bardzo bezpieczny – pod warunkiem, że ogarniesz trzy rzeczy:

1. Umowy z kontrahentami
   Sprawdź, czy nie masz w kontraktach zakazu cesji albo ograniczeń dotyczących przeniesienia wierzytelności. To potrafi „wysadzić” wdrożenie faktoringu albo narazić Cię na spór.

2. Rodzaj faktoringu i ryzyko
   Jeśli boisz się niewypłacalności klientów – rozważ faktoring pełny. Jeśli chcesz tylko przyspieszyć gotówkę i masz solidnych płatników – niepełny może być tańszy.

3. Jasne zasady rozliczeń i kontaktu z dłużnikiem
   W faktoringu jawnym ważne są: procedury notyfikacji, numery rachunków, sposób księgowania wpłat. W cichym – ryzyko pomyłek i „podwójnych” przepływów trzeba szczególnie dobrze poukładać.

8 zasad budowania dobrej historii kredytowej

Zobacz więcej

Na czym zarabia faktoring? Ile kosztuje faktoring?

Pytania, które zwykle idą w parze: Na czym zarabia faktoring? i Ile kosztuje faktoring?

Skąd biorą się koszty? Faktor zarabia głównie na:

• prowizji faktoringowej (za obsługę limitu, administrację, monitoring),

• koszcie finansowania (często liczonym jak odsetki za okres od wypłaty zaliczki do spłaty faktury),

• opłatach dodatkowych (np. przyznanie/odnowienie limitu, weryfikacja kontrahentów, obsługa windykacyjna).

Przykładowy sposób liczenia kosztu (bez wchodzenia w cenniki)

Możesz myśleć o kosztach jak o sumie:

• Prowizja: np. X% od wartości faktury (albo od limitu),

• Finansowanie: „stawka roczna” przeliczona na liczbę dni od wypłaty do spłaty,

• Opłaty stałe: jeśli występują.

Ważne: przy porównaniach proś o koszt w ujęciu „ile zapłacę za tę konkretną fakturę i ten termin” – wtedy najłatwiej ocenić opłacalność.

Faktoring wady i zalety

Zalety

• szybka poprawa płynności (szczególnie przy długich terminach),

• możliwość wzrostu sprzedaży bez „zatykania się” gotówką,

• często dodatkowe wsparcie w obsłudze należności i monitoringu płatności.

Wady

• koszt (zwłaszcza przy ryzykownych kontrahentach lub faktoringu pełnym/cichym),

• formalności i konieczność dopasowania procesu (np. notyfikacja dłużnika),

• ryzyko związane z zapisami umownymi (np. ograniczenia cesji). 

Faktoring dla małych firm: kiedy ma sens, a kiedy nie

Faktoring dla małych firm jest szczególnie sensowny, jeśli:

• masz klientów B2B i realnie „finansujesz” ich terminy płatności,

• rośniesz i zwiększasz sprzedaż, ale brakuje Ci bufora gotówkowego,

• chcesz odciążyć się w monitoringu płatności (zwłaszcza w faktoringu jawnym).

Z kolei ostrożniej podchodź, jeśli:

• Twoi klienci płacą od razu (B2C, płatność z góry),

• masz dużo faktur spornych / korygowanych,

• liczysz na finansowanie „starych zaległości” (tu faktoring faktury po terminie może nie spełnić oczekiwań).

ZUS przedsiębiorcy: ile wynoszą składki i jak je policzyć?

Zobacz więcej

Najlepszy faktoring: jak porównać oferty, żeby nie przepłacić

Hasło „najlepszy faktoring” w praktyce oznacza: najlepszy dla Twojego modelu biznesowego. Przy porównaniu ofert zwróć uwagę na:

• Jaki rodzaj faktoringu oferują (pełny/niepełny, jawny/cichy, odwrotny/zakupowy)?

• Jaki jest procent zaliczki i jak szybko wypłacają środki? (to Twoje „faktoring ile procent”)

• Jak liczą koszty: prowizja, finansowanie, opłaty stałe, koszty windykacyjne.

• Jak traktują faktury sporne i korekty (to częsta pułapka w usługach i budowlance).

• Czy mają limity/warunki minimalne (np. minimalny obrót, liczba faktur, branże wykluczone).

Faktoring księgowanie: jak to zwykle wygląda w księgach?

Faktoring księgowanie zależy od konstrukcji umowy (m.in. regres/bez regresu) i zasad rachunkowości w Twojej firmie. Najczęściej księgowo trzeba rozdzielić:

• spływ środków (zaliczka od faktora),

• rozliczenie należności (zmiana wierzyciela/rozrachunki),

• koszty faktoringu (prowizje i koszty finansowe).

W praktyce księgowa zwykle potrzebuje: umowy faktoringowej, potwierdzeń wypłat i rozliczeń oraz informacji, czy to faktoring z regresem czy bez. Temat „faktoring w księgach” jest opisywany jako osobne zagadnienie rachunkowe właśnie dlatego, że szczegóły zależą od modelu faktoringu.

FAQ – najczęstsze pytania o faktoring

Na czym polega faktoring?
Na przekazaniu wierzytelności z faktury faktorowi w zamian za wcześniejszą wypłatę środków i (często) obsługę należności.

Czy faktoring to kredyt?
Zwykle nie – to finansowanie oparte o faktury (należności), a nie klasyczna pożyczka gotówkowa „do ręki”.

Czy faktoring jest bezpieczny?
Tak, jeśli umowa jest czytelna, a Ty sprawdzisz zapisy o cesji w umowach z klientami i dobierzesz właściwy rodzaj faktoringu.

Na czym zarabia faktoring?
Na prowizjach i kosztach finansowania (oraz czasem opłatach za dodatkową obsługę, monitoring i windykację).

Ile kosztuje faktoring?
Zależy od: terminu płatności, jakości kontrahentów, rodzaju faktoringu (pełny/cichy zwykle droższy), poziomu zaliczki i modelu opłat.

Faktoring ile procent mogę dostać od razu?
To zależy od oceny ryzyka faktury i kontrahenta – procent zaliczki jest jednym z kluczowych parametrów oferty.

Czy działa faktoring faktury po terminie?
Czasem tak, ale to trudniejszy produkt i często bliżej mu do obsługi zaległych należności niż do klasycznego faktoringu „na świeże faktury”.

Podsumowanie: kiedy faktoring naprawdę się opłaca

Faktoring najbardziej „robi robotę” tam, gdzie firma ma sprzedaż B2B, długie terminy płatności i chce rosnąć bez duszenia płynności. Jeśli dobrze dobierzesz rodzaj (np. zaliczkowy, cichy, odwrotny/zakupowy) i uczciwie porównasz realny koszt na konkretnych fakturach, to faktoring bywa jednym z najpraktyczniejszych narzędzi do stabilnego prowadzenia biznesu – zwłaszcza w okresach, gdy każdy dzień gotówki ma znaczenie.