Czy warto grać na giełdzie?

Czy warto grać na giełdzie? Tak, jeżeli masz poduszkę finansową, inwestujesz środki, których nie będziesz potrzebować w najbliższym czasie, i akceptujesz ryzyko okresowych spadków. Sprawdź, jak rozpocząć grę na giełdzie, jakie instrumenty masz do wyboru oraz na jakie koszty i zagrożenia uważać.

Najważniejsze informacje:

• Zarabianie na giełdzie jest możliwe, ale wynik żadnej inwestycji nie jest pewny.
• Przed rozpoczęciem inwestowania warto zbudować poduszkę finansową i spłacić najdroższe zadłużenie.
• Do zakupu akcji, ETF-ów i innych papierów wartościowych potrzebujesz rachunku maklerskiego.
• Początkujący inwestor powinien zwracać uwagę nie tylko na możliwy zysk, lecz także na koszty, podatki i ryzyko straty.
• Skuteczna gra na giełdzie nie polega na ciągłym przewidywaniu kursów, ale na realizowaniu przemyślanego planu.

Gra na giełdzie – czy się opłaca?

Nie ma jednej odpowiedzi, która będzie właściwa dla każdego inwestora. To, czy opłaca się inwestować na giełdzie, zależy przede wszystkim od Twojej sytuacji finansowej, celu, czasu inwestycji i tolerancji ryzyka.

Giełda może być dobrym rozwiązaniem, gdy:

• masz już odłożoną rezerwę na nieprzewidziane wydatki;
• nie potrzebujesz inwestowanych pieniędzy przez kilka najbliższych lat;
• akceptujesz, że wartość portfela może okresowo spadać;
• chcesz systematycznie budować majątek;
• masz czas na zdobywanie wiedzy albo wybierasz prostą, długoterminową strategię.

Inwestowanie może natomiast nie być dla Ciebie odpowiednie, jeśli przeznaczasz na nie pieniądze potrzebne na bieżące wydatki, wkład własny do kredytu lub spłatę rat. Nie należy też inwestować środków pochodzących z kredytu tylko dlatego, że liczysz na stopę zwrotu wyższą od oprocentowania zobowiązania.

Czy warto inwestować na giełdzie? Warto ją rozważyć jako jeden z elementów długoterminowego planu finansowego, ale nie jako sposób na pewny i szybki zysk.

Jak działa giełda i jakie są rodzaje giełd?

Zobacz więcej

Czy na giełdzie można zarobić?

Tak, na giełdzie można zarobić. Najczęściej dochód inwestora pochodzi z:

• wzrostu ceny kupionych instrumentów;
• dywidend wypłacanych przez spółki;
• odsetek i wykupu obligacji;
• zmian kursów walut, jeżeli inwestycja jest notowana w innej walucie.

Jeżeli kupisz akcje za 10 000 zł, a ich wartość wzrośnie o 12%, portfel będzie wart 11 200 zł przed uwzględnieniem kosztów i podatku. Gdy jednak kurs spadnie o 12%, wartość inwestycji zmniejszy się do 8 800 zł.

Zysk lub strata powstają zasadniczo dopiero po sprzedaży instrumentu. Sam wzrost ceny widoczny na rachunku jest zyskiem niezrealizowanym – może się jeszcze zwiększyć, ale może też całkowicie zniknąć.

Nie można więc odpowiedzieć na pytanie „czy na giełdzie można zarobić?” bez ważnego zastrzeżenia: można, lecz nigdy nie ma pewności, że konkretna inwestycja zakończy się zyskiem.

Gra na giełdzie a inwestowanie – czy to to samo?

Określenia „gra na giełdzie” i „granie na giełdzie” są powszechnie używane, jednak mogą sugerować podejście podobne do hazardu. W praktyce warto odróżnić inwestowanie od krótkoterminowej spekulacji.

Inwestor najczęściej kupuje instrumenty z myślą o wieloletnim wzroście ich wartości, rozwoju spółek lub regularnych wypłatach dywidend. Spekulant próbuje natomiast zarabiać na krótkoterminowych zmianach cen, często zawierając wiele transakcji.

Obydwa podejścia wiążą się z ryzykiem, ale krótkoterminowe inwestowanie wymaga zwykle więcej czasu, doświadczenia i odporności na emocje. Im częściej zawierasz transakcje, tym większe znaczenie mają także prowizje, spready i ewentualne koszty przewalutowania.

Jak zacząć inwestować?

Zobacz więcej

W co można inwestować na giełdzie?

Za pośrednictwem rachunku maklerskiego możesz uzyskać dostęp do wielu instrumentów. Nie wszystkie będą jednak odpowiednie dla początkującego inwestora.

ETF jest notowany na giełdzie podobnie jak akcja, ale może zapewniać ekspozycję na wiele spółek jednocześnie. Nie oznacza to jednak, że każdy ETF jest automatycznie bezpieczny. Przed zakupem należy sprawdzić m.in. odwzorowywany indeks, walutę, opłaty, sposób wypłaty lub reinwestowania dywidend oraz dokument KID opisujący ryzyka produktu.

Dla osoby początkującej prostsze mogą być szeroko zdywersyfikowane ETF-y lub portfel obejmujący kilka różnych klas aktywów. Sam zakup wielu instrumentów nie gwarantuje jednak dobrej dywersyfikacji. Dziesięć spółek z jednej branży nadal może reagować podobnie na zmianę sytuacji gospodarczej.

Jak rozpocząć grę na giełdzie?

Pierwszej inwestycji nie powinien poprzedzać wybór „najlepszych akcji”, lecz uporządkowanie własnych finansów. Dopiero później warto otworzyć rachunek i złożyć zlecenie.

Krok 1. Zbuduj poduszkę finansową

Zanim zaczniesz inwestować, odłóż pieniądze na nieprzewidziane wydatki. Rezerwa powinna być przechowywana w miejscu, z którego można ją szybko wypłacić bez ryzyka, że akurat trafisz na giełdowe spadki.

Jeżeli nie masz oszczędności i nagle zepsuje Ci się samochód, możesz zostać zmuszony do sprzedaży akcji w niekorzystnym momencie. W ten sposób przejściowy spadek może zamienić się w rzeczywistą stratę.

Krok 2. Określ cel i czas inwestycji

Inaczej buduje się portfel na emeryturę za 25 lat, a inaczej odkłada pieniądze na zakup mieszkania za trzy lata. Im krótszy termin, tym mniejsza powinna być rola aktywów o dużych wahaniach cen.

Zanim kupisz pierwszy instrument, odpowiedz sobie na trzy pytania:

1. Na co przeznaczam pieniądze?
2. Kiedy będę ich potrzebować?
3. Jaką stratę jestem w stanie zaakceptować bez wycofywania się z planu?

Jeśli spadek wartości portfela o 20% spowodowałby, że natychmiast sprzedałbyś wszystkie instrumenty, portfel złożony wyłącznie z akcji może być dla Ciebie zbyt ryzykowny.

Krok 3. Wybierz rachunek maklerski

Do inwestowania na giełdzie potrzebujesz rachunku maklerskiego prowadzonego przez uprawnioną firmę inwestycyjną. Przed zawarciem umowy sprawdź podmiot w jawnych rejestrach Komisji Nadzoru Finansowego. KNF publikuje informacje m.in. o domach maklerskich, biurach maklerskich i zagranicznych firmach inwestycyjnych działających w Polsce.

Porównując rachunki, zwróć uwagę na:

• opłatę za prowadzenie konta;
• prowizję za zakup i sprzedaż instrumentów;
• minimalną wartość prowizji;
• opłaty za przechowywanie papierów wartościowych;
• dostęp do rynków zagranicznych;
• koszt przewalutowania;
• opłaty za notowania i dodatkowe narzędzia;
• sposób rozliczania podatków;
• dostępność rachunku IKE lub IKZE.

Rachunek z zerową prowizją nie zawsze będzie najtańszy. Koszt może być ukryty np. w spreadzie walutowym, opłacie za wypłatę środków albo niekorzystnym sposobie przewalutowania.

Krok 4. Otwórz konto i wypełnij ankietę inwestycyjną

Rachunek maklerski możesz zazwyczaj otworzyć przez internet. Dom maklerski poprosi Cię o dane osobowe, informacje podatkowe oraz wypełnienie ankiety dotyczącej wiedzy i doświadczenia.

Jeżeli wynik ankiety wskazuje, że nie rozumiesz danego instrumentu, potraktuj ostrzeżenie poważnie. Szczególną ostrożność zachowaj przy produktach z dźwignią finansową, instrumentach pochodnych oraz skomplikowanych certyfikatach.

Krok 5. Zacznij od niewielkiej kwoty

Nie musisz przeznaczać na pierwszą inwestycję kilkudziesięciu tysięcy złotych. Ważniejsze od początkowej kwoty są regularność, kontrola kosztów i stosowanie przyjętej strategii.

Pierwsza wpłata powinna być na tyle mała, aby ewentualny spadek nie wpłynął na Twoje codzienne finanse. Pozwoli Ci to poznać działanie platformy, zleceń oraz rozliczeń bez podejmowania nadmiernego ryzyka.

Krok 6. Złóż pierwsze zlecenie

Po wpłaceniu pieniędzy możesz wybrać instrument i złożyć zlecenie kupna. Początkujący inwestor powinien znać przynajmniej różnicę między:

• zleceniem z limitem ceny – określasz najwyższą cenę, po której chcesz kupić instrument, albo najniższą cenę jego sprzedaży;
• zleceniem PKC – zlecenie realizowane jest po najlepszych cenach dostępnych aktualnie na rynku, bez wskazywania przez Ciebie limitu.

Zlecenie PKC nie gwarantuje jednej konkretnej ceny. Przy instrumencie o niskiej płynności poszczególne części zlecenia mogą zostać zrealizowane na różnych poziomach.

Krok 7. Realizuj strategię i kontroluj portfel

Po zakupie instrumentów nie musisz obserwować notowań przez cały dzień. Ważniejsze jest sprawdzanie, czy portfel nadal odpowiada Twojemu celowi i poziomowi ryzyka.

Częste reagowanie na wiadomości, prognozy i krótkoterminowe spadki może prowadzić do impulsywnych decyzji. Długoterminowy plan powinien określać m.in. częstotliwość wpłat, docelowy udział poszczególnych aktywów oraz sytuacje, w których dokonasz zmian.

Akcje czy ETF? W co warto inwestować?

Zobacz więcej

Na czym polega skuteczna gra na giełdzie?

Skuteczna gra na giełdzie nie oznacza, że każda transakcja musi przynieść zysk. Nawet doświadczeni inwestorzy podejmują nietrafione decyzje. Liczy się wynik całego portfela osiągany w odpowiednio długim okresie.

Ryzyko możesz ograniczyć poprzez kilka zasad.

Dywersyfikuj portfel

Nie lokuj wszystkich pieniędzy w jednej spółce, branży lub kraju. Dywersyfikacja ogranicza wpływ pojedynczego niepowodzenia na cały portfel, ale nie chroni przed ogólnym spadkiem rynku.

Inwestuj regularnie

Podzielenie kapitału na mniejsze wpłaty zmniejsza ryzyko zainwestowania całej kwoty tuż przed silną przeceną. Regularność nie gwarantuje zysku, ale ułatwia konsekwentną realizację planu.

Kontroluj koszty

Prowizja w wysokości kilku złotych może wydawać się niewielka. Jeżeli jednak zawierasz wiele transakcji małymi kwotami, koszty mogą pochłonąć znaczną część wyniku.

Nie korzystaj z dźwigni bez odpowiedniej wiedzy

Dźwignia pozwala otworzyć pozycję większą niż posiadany kapitał. Wzmacnia jednak nie tylko potencjalny zysk, ale również stratę. Nie jest potrzebna do zbudowania podstawowego, długoterminowego portfela.

Zapisz swoją strategię

Określ, dlaczego kupujesz dany instrument, jak długo chcesz go posiadać i w jakiej sytuacji go sprzedasz. Dzięki temu łatwiej odróżnisz zmianę uzasadnioną od decyzji podjętej pod wpływem strachu albo euforii.

Nie inwestuj na podstawie pojedynczej porady

Hasło „graj na giełdzie i szybko zarabiaj” powinno wzbudzić Twoją ostrożność. Wiarygodna analiza nie obiecuje pewnego wyniku i pokazuje zarówno możliwe korzyści, jak i ryzyka.

Ile kosztuje inwestowanie na giełdzie?

Ostateczny wynik zależy nie tylko od zmiany ceny instrumentu. Trzeba uwzględnić wszystkie opłaty związane z rachunkiem i transakcją.

Przed zakupem instrumentu sprawdź tabelę opłat domu maklerskiego oraz dokument KID lub prospekt produktu. Niski koszt pojedynczej transakcji nie przesądza jeszcze o tym, że całe rozwiązanie będzie tanie.

Jaki podatek zapłacisz od zysków giełdowych?

Dochody ze sprzedaży akcji, papierów wartościowych i instrumentów pochodnych są co do zasady opodatkowane stawką 19%. Dochód stanowi różnica między przychodem ze sprzedaży a kosztami jego uzyskania, np. ceną zakupu i określonymi kosztami transakcyjnymi.

Sprzedaż akcji rozlicza się w zeznaniu PIT-38, składanym od 15 lutego do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym. Polski dom maklerski przekazuje zazwyczaj informację PIT-8C, ale to podatnik odpowiada za prawidłowe złożenie zeznania. Przy korzystaniu z zagranicznego brokera możesz być zobowiązany do samodzielnego ustalenia przychodów, kosztów i przeliczenia wartości na złote.

Jakie jest ryzyko inwestowania na giełdzie?

Każda inwestycja wiąże się z określonym ryzykiem. W zależności od instrumentu możesz zetknąć się z:

• ryzykiem rynkowym – spadkiem całego rynku;
• ryzykiem konkretnej spółki – pogorszeniem wyników, utratą klientów lub niewypłacalnością przedsiębiorstwa;
• ryzykiem płynności – trudnością ze sprzedażą instrumentu po oczekiwanej cenie;
• ryzykiem walutowym – zmianą wartości inwestycji wskutek wahań kursu waluty;
• ryzykiem stopy procentowej – wpływającym m.in. na wycenę obligacji;
• ryzykiem emitenta – dotyczącym certyfikatów, obligacji i niektórych innych produktów;
• ryzykiem behawioralnym – podejmowaniem decyzji pod wpływem strachu, chciwości lub presji otoczenia;
• ryzykiem oszustwa – wpłatą pieniędzy na fałszywą platformę albo przekazaniem danych osobie podszywającej się pod brokera.

Komisja Nadzoru Finansowego ostrzega przed reklamami obiecującymi wysokie zyski bez ryzyka. Oszuści mogą wykorzystywać wizerunki znanych osób, kontaktować się jako rzekomi konsultanci, namawiać do instalacji programu do zdalnej obsługi urządzenia lub żądać kolejnych wpłat przed wypłatą środków.

Nigdy nie instaluj aplikacji do zdalnego pulpitu na polecenie osoby oferującej inwestycję i nie podawaj jej danych logowania do banku ani kodów autoryzacyjnych.

Kiedy nie warto grać na giełdzie?

Z rozpoczęciem inwestowania lepiej się wstrzymać, gdy:

• nie masz żadnych oszczędności na nieprzewidziane wydatki;
• korzystasz z drogiego kredytu lub odnawialnego zadłużenia;
• pieniądze będą Ci potrzebne w najbliższych miesiącach;
• oczekujesz pewnego i szybkiego zysku;
• nie akceptujesz nawet czasowego spadku wartości portfela;
• chcesz kupować instrumenty, których działania nie rozumiesz;
• decyzję podejmujesz pod wpływem reklamy, znajomego albo anonimowego wpisu.

Giełda nie powinna być sposobem na rozwiązanie problemów finansowych. Jeżeli potrzebujesz pieniędzy na spłatę zobowiązań lub bieżące wydatki, pierwszym krokiem powinno być uporządkowanie budżetu, a nie podejmowanie dodatkowego ryzyka.

Giełda papierów wartościowych – co to jest i jak działa?

Zobacz więcej

Czy warto grać na giełdzie? Podsumowanie

Czy warto grać na giełdzie? Dla osoby przygotowanej finansowo i nastawionej na długoterminowe budowanie kapitału inwestowanie może być uzasadnionym elementem planu finansowego. Nie oznacza to jednak, że każda inwestycja będzie opłacalna.

Najpierw zbuduj poduszkę finansową, określ cel i zaakceptuj możliwość straty. Następnie wybierz nadzorowany dom maklerski, poznaj koszty i rozpocznij od prostych instrumentów oraz niewielkich kwot.

Zarabianie na giełdzie wymaga cierpliwości, konsekwencji i kontroli ryzyka. Znacznie ważniejsze od znalezienia jednej „najlepszej” spółki jest stworzenie strategii, którą będziesz w stanie realizować również wtedy, gdy na rynku pojawią się spadki.