Darowizna - jakie formalności należy spełnić

  • 22 Maj 2013
  • 4 min. czytania
  • Komentarze(0)
Kilka prostych czynności sprawi, że będziesz mógł spokojnie cieszyć się otrzymaną darowizną
Darowizna - jakie formalności należy spełnić
Sprezentowanie przez rodzica samochodu, przekazanie wnukowi mieszkania, ale również kieszonkowe dla dziecka, czy obdarowanie znajomego dobrym winem, to różne formy darowizny. W wielu przypadkach dla jej skuteczności nie będzie wymagane dokonanie żadnych szczególnych czynności. Należy jednak pamiętać, że w niektórych sytuacjach niedopełnienie wymaganych prawem warunków skutkować będzie nieważnością umowy.

Choć często darowizna utożsamiana jest z przeniesieniem własności rzeczy ruchomej, czyli np. samochodu, nieruchomości lub pieniędzy, to jednak przedmiotem umowy darowizny mogą być również wszelkie prawa majątkowe. Świadczeniem tym może być więc np. umorzenie długu lub przeniesienie przez twórcę praw autorskich.
Kodeks cywilny w art. 888. §1 określa darowiznę jako umowę poprzez którą darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku.
Forma darowiznyOd przedmiotu darowizny zależy, czy dla ważności dokonania tej czynności wymagana będzie szczególna forma. W przypadku nieruchomości koniecznie będzie sporządzenie umowy darowizny w formie aktu notarialnego. W innych sytuacjach, mimo niezachowania formy preferowanej przez ustawodawcę, darowizna będzie ważna, jeżeli świadczenie przyrzeczone przez darczyńcę zostanie spełnione.
Ustawodawca w art. 890. §1 Kodeksu cywilnego wskazuje, że oświadczenie darowizny powinno być złożone w formie aktu notarialnego.
Obowiązek podatkowyDarowizna zawsze stanowi pewną korzyść osiąganą przez osobę obdarowaną. W związku z tym ustawodawca nakłada właśnie na obdarowanego obowiązek podatkowy.
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn wskazuje, że podstawą opodatkowania jest wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych po potrąceniu wszelkich długów i ciężarów.
Warto jednak wiedzieć, że nie w każdej sytuacji zobowiązani jesteśmy do zapłaty podatku od otrzymanej darowizny. Przede wszystkim musimy pamiętać, że ustawa o podatku od spadków i darowizn uzależnia jego wysokość od wartości darowizny i osobistego stosunku pomiędzy darczyńcą a obdarowanym. Wyodrębnione zostały trzy grupy podatkowe, do której zaliczony może być nabywca. Pierwsza grupa, to najbliższa rodzina m.in. małżonek, dzieci, rodzice oraz rodzeństwo, ale także teściowie, zięć i synowa. Tymi osobami grupa pierwsza różni się od grupy „0”, która ma możliwość całkowitego zwolnienia od podatku.

Do drugiej zaliczymy dalszą rodzinę (m.in. rodzeństwo rodziców lub małżonków rodzeństwa). Trzecia to osoby, których nie możemy zaliczyć do pierwszej i drugiej grupy.
W zależności od grupy, określone są różne wartości darowizny zwolnione od podatku. W przypadku grupy pierwszej jest to kwota 9 637 zł, drugiej – 7 276 zł oraz trzeciej – 4 902 zł.
Na uwagę zasługuje art. 4a ustawy, który określa szczególne udogodnienie dla osób obdarowanych, będących osobami najbliższymi darczyńcy. Po spełnieniu określonych warunków małżonek, zstępni (dzieci, wnuki itd.), wstępni (rodzice, dziadkowie itd.), pasierb, rodzeństwo, ojczym i macocha zwolnieni są od podatku, niezależnie od wartości przekazanej darowizny. Pierwszym wymogiem jest zgłoszenie nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego, jeżeli kwota darowizny przekracza 9 637 zł. Ponadto, gdy przedmiotem darowizny są środki pieniężne w kwocie wyższej niż 9 637 zł, powstaje również obowiązek udokumentowania ich otrzymania.

Należy pamiętać, że przy obliczaniu kwoty darowizny należy stosować zasadę sumowania wpłat dokonanych od jednej osoby w okresie 5 lat, poprzedzających rok, w którym nastąpiła ostatnia darowizna, a obowiązek zgłoszenia przez obdarowanego, poza nieprzekroczeniem kwoty 9 637 zł, nie obejmuje przypadku, gdy umowa darowizny zawarta została w formie aktu notarialnego. W takiej sytuacji obowiązek ten przechodzi na notariusza.
Złożenie zeznaniaPłatnikiem podatku od darowizny dokonanej w formie aktu notarialnego jest notariusz, który pobiera podatek należny od obdarowanego, a następnie wpłaca go na rachunek urzędu skarbowego. W innych sytuacjach, gdy darowizna nie została sporządzona w tej formie, to na osobie obdarowanej leży obowiązek określenia wartości darowizny, ustalenie czy podlega on zgłoszeniu do urzędu skarbowemu i opodatkowaniu. Jeśli tak, koniecznie jest złożenie odpowiedniego zeznania i zapłata podatku.
Zeznanie należy złożyć w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego, który równoznaczny jest z dniem spełnienia świadczenia wynikającego z umowy darowizny, a w przypadku aktu notarialnego – z chwilą jego sporządzenia.
Skutki niezgłoszeniaW każdym przypadku niezgłoszenie darowizny, na którą następnie obdarowany powołuje się przed organem podatkowym lub organem kontroli skarbowej w toku czynności sprawdzających, postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub postępowania kontrolnego, skutkuje nałożeniem na podatnika podatku w wysokości 20 %. W porównaniu ze stawkami 3%, 7%, 12% obowiązującymi kolejno dla I, II i III grupy podatkowej, stanowi on dużo większą uciążliwość, dlatego też przy otrzymywaniu darowizny warto pamiętać o spełnieniu tych paru dodatkowych formalności.
Uchybienie terminowi 6 miesięcy na zgłoszenie darowizny o wartości przekraczającej 9.637 zł przez osoby zwolnione od podatku skutkuje powstaniem dla nich obowiązku podatkowego na zasadach określonych dla grupy I podatkowej.



Podobne artykuły